Plak

Plak Satın Al: Yerli ve Yabancı Orijinal LP ile 45'lik Plak Rehberi

Plak Nedir, Neden Hâlâ Tercih Ediliyor?

Plak, polivinil klorürden (PVC) üretilen, her iki yüzünde de spiral biçiminde oyulmuş ses izleri bulunan dairesel bir analog ses depolama ortamıdır. Pikap iğnesi bu izlerin titreşimlerini elektrik sinyaline çevirerek dinleyiciye ulaştırır. Dijital kayıtların aksine plakta ses dalgası örneklenmez; ışık hızında bile olsa kesilmeyen sürekli bir akış halinde aktarılır. Bu sayede frekans geçişleri yumuşak, bas ve orta tonlar daha dolgun, vokaller daha hacimli duyulur.

2000'li yılların başında yıllık 1 milyon adedin altına düşen küresel plak satışları, 2024 yılında 49 milyon adedi aşarak son 35 yılın rekorunu kırdı. Türkiye'de de yeni baskı yerli LP üretimi son 5 yılda hızla genişledi; Sezen Aksu, Cem Karaca, Barış Manço ve MFÖ gibi sanatçıların albümleri yeniden basılarak müzikseverlerin koleksiyonuna katıldı. Vinyl revival olarak adlandırılan bu yükseliş, plağın yalnızca nostaljik bir obje değil, ciddi bir dinleme medyumu olarak kabul edildiğini gösterir.

Plak Çeşitleri: Devir Hızlarına ve Boyutlarına Göre Sınıflandırma

Plakları seçerken karşınıza çıkacak ilk teknik bilgi devir hızı ve çaptır. Her devir hızının kendine özgü ses karakteri, kayıt süresi ve uyumlu pikap gereksinimi vardır.

33'lük Plak (LP, Long Play)

12 inç (yaklaşık 30 cm) çapında olan ve dakikada 33 1/3 devir hızında dönen plaklara LP veya uzunçalar denir. Her yüzünde 22-26 dakikaya kadar müzik kaydedilebildiği için tam albüm formatı bu plaklarda yer alır. 7 inç ve 10 inçlik 33 devir baskıları da nadiren karşımıza çıkar; bunlara mini LP adı verilir. Plak satın al kararı verirken çoğu modern albümün 12 inç 33 devir formatında basıldığını bilmek faydalı olur.

45'lik Plak (Single)

1949 yılında RCA Victor tarafından piyasaya sürülen 45 devirlik plaklar, 7 inç (yaklaşık 17,5 cm) çapındadır ve genellikle her yüzde bir parça barındırır. Pop ve rock single'larının altın çağında en yaygın kullanılan format olmuştur. 12 inçlik 45 devir baskılar ise maxi single adıyla bilinir; ses verisinin daha geniş bir alana yayılması nedeniyle koleksiyonerler arasında ses kalitesi en yüksek format olarak kabul edilir. Plak İstasyonu'nun yerli 45'lik plak kategorisinde hem tekli baskıları hem de maxi single seçeneklerini bulabilirsiniz.

78'lik Plak (Taş Plak)

Plakların atası kabul edilen 78 devirlik baskılar, halk arasında taş plak olarak tanınır. Şellak adı verilen, ebonit benzeri kırılgan bir hammaddeden üretildikleri için darbeyle çatlamak yerine kırılma eğilimi gösterirler. Her yüzünde yaklaşık 4 dakikalık tek bir parça yer alır. 78 devir plakları çalmak için ya gramofona ya da 78 devri destekleyen özel pikaplara ihtiyaç vardır; standart modern pikaplar bu plakları çalamaz.

16 Devir Plak

Genellikle konuşma kayıtları, eğitim materyalleri ve sözlü kitap formatları için üretilmiş, müzik dünyasında pek tutmamış nadir bir devir hızıdır. Bugün koleksiyon değeri taşır.

Plak Satın Al: Türkiye'de ve Diğer Ülkelerde Fiyat Karşılaştırması

Plak fiyatları; baskı yılı, ülke, gram ağırlığı, kondisyon ve sanatçının nadirliğine göre büyük farklılıklar gösterir. Aşağıdaki tabloda 2026 itibarıyla aynı yabancı albümün dünya genelindeki perakende fiyatlarını ve Türkiye'deki güncel bandını karşılaştırmalı görebilirsiniz.

Türkiye fiyatlarının görece avantajlı olmasının üç temel nedeni vardır: yeni baskı yerli LP üretiminin İstanbul ve İzmir'deki yerli pres tesislerinde yapılması, yabancı LP'lerde toplu ithalat avantajı sağlanması ve yerel pazarın ölçek ekonomisi sunması. Bununla birlikte fiyatlar; baskı ülkesi, gram ağırlığı, gatefold kapak varlığı ve sanatçının nadirliğine göre değişebilir.

Plak Kondisyon Notları: Goldmine Derecelendirme Sistemi

İkinci el plak satışı yapan ciddi mağazalar, dünya çapında kabul gören Goldmine derecelendirme sistemini kullanır. Bu notlar plağın hem yüzey hem de kapak durumunu ayrı ayrı belirtir. Plak satın al kararı vermeden önce ürün açıklamasında bu notlara dikkat etmek, yatırımınızın değerini korumanın en kolay yoludur.

• M (Mint): Hiç çalınmamış, jelatininde sıfır plak. Pres hatası dışında kusur yoktur.
• NM (Near Mint): Birkaç kez dikkatli çalınmış, görünür çizik ya da yüzey gürültüsü yoktur. İkinci el piyasanın en üst kalitesidir.
• VG+ (Very Good Plus): Hafif yüzey izi olabilir ama dinleme deneyimini etkilemez. Çoğu koleksiyon plağı bu notta satılır.
• VG (Very Good): Belirgin yüzey çizikleri ve hafif dinleme gürültüsü içerir. Fiyat avantajlıdır ancak müzik akışı bozulmaz.
• G (Good) / F (Fair): Ciddi çizik, atlama veya parça atlatma riski olan plaklar. Yalnızca nadir baskı arayışında düşünülmelidir.
• P (Poor): Dinleme amaçlı uygun değildir; sadece kapak veya parça olarak değer taşır.

Plak İstasyonu olarak ikinci el satışlarımızda her ürünün hem plak yüzeyini hem de kapak durumunu ayrı not olarak belirtiriz; jelatininde sıfır olarak listelenen ürünler ise hiç açılmamış orijinal ambalajıyla gelir.

Yeni Baskı (Reissue) ve Orijinal Eski Baskı Plak Arasındaki Fark

Plak satışı dünyasında iki ana segment vardır: dönemin orijinal stüdyo masterlarından kesilmiş eski baskılar ve dijital ya da yeniden remastered kaynaklardan üretilmiş yeni baskılar. Hangisinin tercih edileceği, dinleyicinin önceliklerine bağlıdır.

Yeni Baskı Plakların Avantajları

• 180 gram veya 200 gram ağırlıkta üretilir; çarpılma ihtimali düşüktür.
• Sıfır kondisyon garantisi, yeni iç naylon ve genellikle gatefold kapak.
• Modern remastering teknolojileri ile yüzey gürültüsü minimumdur.
• Fiyat yelpazesi orijinallere göre daha öngörülebilir ve düşüktür.

Orijinal Eski Baskı Plakların Avantajları

• Dönemin analog mastering zincirinden geçtiği için karakteristik ton sunar.
• Koleksiyon değeri yıllar içinde artar, yatırım enstrümanı olarak görülebilir.
• İlk pres (first pressing) baskılar müzik tarihinin orijinal nüshasıdır.
• Etiket varyasyonları, runout matrisleri ve pres ülkesine göre farklı sürümler bulunur.

Pratik bir tüyo: 1970-80 arası basılmış orijinal yerli LP'ler genellikle 120-140 gram ağırlığındadır; 180 gramlık yeni baskılar daha dayanıklıdır ama ses tonu farklı olabilir. Hangi nüshanın daha iyi olduğu konusu plak severler arasında uzun bir tartışmadır; ikisini de dinlemeden kesin yargı vermek doğru değildir. Yatırım amaçlı plak satın al kararı veriyorsanız orijinal first pressing baskılara, dinleme amaçlı tercihte ise 180 gram yeni baskıya öncelik vermek mantıklı bir başlangıç olur.

Türkiye'de Plak Satın Al: Yerli LP Sahnesinin Yeniden Doğuşu

Türkiye'de plak üretimi 1912 yılında Sahibinin Sesi etiketi ile başlamış, 1990'larda CD'nin yükselişiyle neredeyse tamamen durmuştur. 2015 sonrasında bağımsız etiketler ve büyük müzik şirketlerinin yatırımıyla yerli pres tesisleri yeniden açıldı. Bugün Sezen Aksu, Cem Karaca, Barış Manço, MFÖ, Erkin Koray, Selda Bağcan, Nilüfer, Bülent Ortaçgil ve Ajda Pekkan gibi efsane isimlerin albümleri yeni baskı olarak temin edilebiliyor.

Yeni nesil sanatçılardan Sagopa Kajmer, Kalben, Cem Adrian, Melike Şahin, Yüzyüzeyken Konuşuruz ve Büyük Ev Ablukada gibi isimler de plak formatında albüm çıkarıyor. Yerli plak satışı her yıl artış göstererek 2025'te toplam müzik fiziksel satışlarının yaklaşık %18'ine ulaştı. Bu trend, yatırım amaçlı plak alımının da Türkiye'de yaygınlaşmasını sağladı.

Yabancı Plak Türleri: Rock'tan Caz'a Geniş Yelpaze

Yabancı LP arşivimizde her dinleyiciye uygun türler bulunur. Tür bazlı kısa bir özet, plak satın al sürecinde sizi yönlendirebilir.

• Rock ve Psychedelic Rock: Pink Floyd, Led Zeppelin, The Doors, Black Sabbath gibi efsane isimlerin yeni baskı ve dönem orijinal sürümleri.
• Pop ve Pop Rock: Adele, Taylor Swift, Lana Del Rey gibi modern dönem ile ABBA, Queen, Michael Jackson gibi klasiklerin baskıları.
• Caz ve Blues: Blue Note ve Verve gibi etiketlerin yeniden basılan klasikleri, Miles Davis, John Coltrane, BB King.
• Hip-Hop, Funk, Soul, Disco: Kendrick Lamar, Kanye West, Marvin Gaye, Stevie Wonder ve Daft Punk gibi geniş bir yelpaze.
• Klasik Müzik ve Soundtrack: Ennio Morricone, Hans Zimmer film müzikleri ile Deutsche Grammophon, Decca etiketinden orkestra kayıtları.
• World Music: Fairuz, Cesaria Evora, Buena Vista Social Club gibi dünya müziği klasikleri.

Plak İstasyonu'nda yabancı LP kategorisi altında bu türlerin hepsine ulaşabilir, sanatçı bazlı arama yaparak istediğiniz albümü bulabilirsiniz.

Plak Satın Almadan Önce Bilmeniz Gereken 7 Pratik Bilgi

Bu liste, ilk 10 sıradaki rakip sayfalarda atlanmış ama plak alımında doğrudan fark yaratan pratik tüyoları kapsar.

• Gram ağırlığı kontrol edin: 180 gram baskılar çarpılmaya karşı dirençlidir, 120-140 gram baskılar daha hafif ve dönem özelliği taşır.
• Runout matrisini okuyun: Plağın etiket çevresindeki bu kazıma kodları baskı ülkesini, pres tesisini ve nüsha numarasını gösterir. İlk presse karar verirken kritiktir.
• Pres ülkesini sorgulayın: Aynı albümün UK, USA, Almanya ve Japonya basımları farklı mastering geçmişine sahiptir. Japon basımları çoğu zaman en sessiz baskılar olarak bilinir.
• Renkli vinyl uyarısı: Limited edition renkli baskılar görsel olarak şık olsa da bazı renkli karışımlar yüzey gürültüsünü artırabilir; siyah vinyl genellikle en sessiz basımdır.
• İç naylonu kontrol edin: Anti-statik naylon plağı çiziklerden korur. Eski plaklarda iç naylon eski ya da kâğıt ise yenisiyle değiştirilmelidir.
• Kapak çarpılması (warping): Kargo sırasında dik konumda taşınmayan kapaklar çarpılabilir. Mağazadan paketleme standardını sorun.
• Fake-counterfeit pres dikkati: Özellikle yüksek değerli yabancı LP'lerde sahte basımlar piyasada dolaşır. Resmi etiket logosu, runout matrisi ve kapak baskı kalitesi her zaman incelenmelidir.

Plak Saklama ve Bakım: Türkiye'nin Nemli İklimine Özel Tüyolar

Türkiye'nin İstanbul, İzmir, Antalya gibi sahil şehirlerinde nem oranı %70'i aşabildiği için plakların doğru saklanması Avrupa veya iç bölgelere göre daha titiz bir yaklaşım gerektirir. Yanlış saklama; küflenme, kapak yapışması ve plak yüzeyinde mat tabaka oluşumuna yol açar.

• Plakları her zaman dik konumda saklayın, asla yatırmayın; yatay istif vinyle yamulma yapar.
• Doğrudan güneş ışığı ve radyatör yakını gibi sıcak noktalardan uzak tutun; ideal sıcaklık 18-22 derecedir.
• Nem oranını %35-50 arasında tutmaya çalışın; yüksek nemli odalarda nem alıcı veya silikajel paketleri kullanılabilir.
• Anti-statik iç naylonlar (rice paper veya polietilen) plak yüzeyinde toz birikimini engeller.
• Dış koruma poşeti (outer sleeve) kapağın yıpranmasını ve nemden etkilenmesini önler.
• Çalmadan önce karbon fiber fırça ile yüzey toz alımı yapın; plak temizleme sıvılarını yumuşak mikrofiber bezle uygulayın.
• Plak iğnenizi 500-1.000 saatte bir değiştirin; eskimiş iğne plak izlerine kalıcı zarar verir.

Pikap Seçimi: Plağın Yarısı Doğru Cihaz İle Tamamlanır

Plak satın almak ne kadar önemliyse, onu doğru cihazda dinlemek de o kadar belirleyicidir. Başlangıç seviyesinde otomatik pikaplar 3.500 TL bandından başlarken, audiophile sınıfı modeller 25.000 TL ve üzerine çıkar. Pikap seçerken üç temel kriter göz önünde bulundurulmalıdır: tahrik tipi (kayışlı veya direkt tahrikli), iğne kalitesi (Audio Technica AT-VM95E gibi referans modeller) ve dahili ya da harici phono preamplifier varlığı.

Pikabın 33, 45 ve eğer gerekiyorsa 78 devri desteklediğinden emin olun; aksi halde elinizdeki bazı plakları çalamazsınız. Plak İstasyonu'nun pikap kategorisinde Crownwell, Crosley ve Record Master gibi farklı bütçelere uygun seçenekler bulabilirsiniz.

Plak İstasyonu'ndan Plak Satın Al: Bizi Tercih Etmenin Avantajları

Online plak satışı yapan birçok platform var ancak Plak İstasyonu, 2026 itibarıyla müzikseverlere şu somut avantajları sunar:

• Yerli ve yabancı binlerce orijinal plak çeşidini tek arşivde sunan geniş kategori yapısı.
• Her plak için açık baskı yılı, gram ağırlığı, pres ülkesi ve kondisyon notu paylaşımı.
• Jelatininde sıfır ürünlerde fabrika ambalajı garantisi.
• Özel plak ambalajı ile karton kapakları dik konumda koruyan kargo paketleme.
• Tüm Türkiye'ye 1-3 iş gününde hızlı ve sigortalı kargo teslimatı.
• Kredi kartına 12 aya kadar taksit ve güvenli ödeme altyapısı.
• Pikap, iğne, koruma naylonu ve temizleme ürünleri gibi tamamlayıcı aksesuarların aynı sepetten temini.
• Sanatçı bazlı filtreleme ile aradığınız albüme hızlı erişim.
• Plak severlere yönelik blog içerikleri ile kapsamlı bilgi desteği.
• Müşteri hizmetleri ve sipariş sonrası destek için ulaşılabilir iletişim kanalları.

Sıkça Sorulan Sorular